SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BÌNH PHƯỚC
TRƯỜNG THPT CHUYÊN QUANG TRUNG
ĐÁP ÁN ĐỀ THI HỌC KÌ II (Năm học 2009 – 2010)
Môn: Lịch sử (Khối 10)


PHẦN CHUNG (7 ĐIỂM)
NỘI DUNG
ĐIỂM

Câu 1. Trình bày sự chia cắt đất nước trong các thế kỉ XVI – XVIII. Đánh giá công lao của phong trào Tây Sơn trong việc thống nhất đất nước.
5 điểm

Sự chia cắt đất nước trong các thế kỉ XVI – XVIII
(3)

Đầu thế kỉ XVI, triều Lê sơ suy sụp… Năm 1527 Mạc Đăng Dung bắt vua Lê nhường ngôi và thành lập triều đại mới – triều Mạc.
0,5

Không chấp nhận chính quyền của họ Mạc, một số quan lại cũ của nhà Lê, đứng đầu là Nguyễn Kim, đã họp quân, nêu danh nghĩa “phù Lê diệt Mạc”, nổi dậy ở vùng Thanh Hoá. Một nhà nước mới được thành lập ở đây, sử cũ gọi là Nam triều để phân biệt với Bắc triều của nhà Mạc.
0,5

Chiến tranh Nam – Bắc triều bùng nổ và kéo dài cho đến cuối thế kỉ XVI. Triều Mạc bị lật đổ. Đất nước bước đầu được thống nhất lại.
0,5

Năm 1545, Nguyễn Kim chết, con rể là Trịnh Kiểm được cử lên thay, nắm toàn bộ binh quyền. Người con thứ của Nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng xin được vào trấn thủ đất Thuận Hoá. Từ đây, một thế lực cát cứ ở mạn Nam hình thành – thế lực phong kiến họ Nguyễn.
0,5

Năm 1627, cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ, kéo dài đến cuối năm 1672. Không phân được thắng bại, hai bên giảng hoà, lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm giới tuyến, chia đất nước làm hai: Đàng Ngoài và Đàng Trong, với hai chính quyền riêng biệt.
0,5

Tình trạng chia cắt đất nước kéo dài cho đến cuối thế kỉ XVIII, gây nên hậu quả hết sức nặng nề cho đất nước.
0,5

Đánh giá công lao của phong trào Tây Sơn trong việc thống nhất đất nước
(2)

Năm 1771, phong trào Tây Sơn bùng nổ. Sau nhiều năm chiến đấu kiên cường, phong trào Tây Sơn lật đổ chính quyền chúa Nguyễn, làm chủ phần đất từ Quảng Nam trở vào.
0,5

Trong những năm 1786 – 1788, phong trào Tây Sơn lần lượt đánh đổ hai tập đoàn phong kiến Trịnh, Lê và làm chủ toàn bộ đất nước. Sự nghiệp thống nhất đất nước bước đầu được hoàn thành.
0,5

Như vậy, công lao của phong trào Tây Sơn trong việc thống nhất đất nước là:
Lật đổ tập đoàn phong kiến Nguyễn ở Đàng Trong, Lê – Trịnh ở Đàng Ngoài, chấm dứt tình trạng chia cắt đất nước.
Tạo điều kiện thống nhất về lãnh thổ, chính quyền trong cả nước.
1,0

Câu 2. Em hãy điền các mốc thời gian còn thiếu vào bài viết về cuộc đời và sự nghiệp vị anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ dưới đây!
2 điểm

1753
0,25

1771
0,25

1785
0,25

1786
0,25

1788
0,25

1788
0,25

1789
0,25

1792
0,25


PHẦN RIÊNG (3 ĐIỂM)

NỘI DUNG
ĐIỂM

Câu 3a. (Dành cho Ban Cơ bản) Nêu những biểu hiện của sự phát triển thương nghiệp nước ta trong các thế kỉ XVI – XVIII.
3 điểm

Từ các thế kỉ XVI – XVII, buôn bán phát triển mạnh ở miền xuôi. Chợ làng, chợ huyện, chợ phủ mọc lên khắp nơi và thường họp theo phiên.
0,5

Nhiều nơi trong nước đã xuất hiện một số làng buôn và trung tâm buôn bán của vùng. Một số nhà buôn lớn đã mua hàng thủ công hay thóc lúa chở thuyền đến đây bán và mua một số sản phẩm địa phương đưa về.
0,5

Việc buôn bán giữa miền xuôi và miền ngược cũng tăng lên. Nhà nước lập nhiều trạm ở các ngã ba đường lớn hay bến sông để thu thuế. Ở Đàng Trong, vào thế kỉ XVIII, nhiều nhà buôn – trong số đó có cả người Hoa, đã mua thóc ở Gia Định rồi chở ra các dinh miền Trung để bán.
0,5

Cũng trong thời gian này, do sự phát triển của giao lưu buôn bán trên thế giới và do chủ trương mở cửa của các chính quyền Trịnh, Nguyễn nên ngoại thương phát triển nhanh chóng. Thuyền buôn các nước, kể cả các nước châu Âu, đến nước ta ngày càng nhiều.
0,5

Bên cạnh các thương nhân Trung Hoa, Nhật Bản