SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÌNH PHƯỚC

HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ CHÍNH THỨC
KÌ THI OLYMPIC CẤP TỈNH NĂM 2015
MÔN: LỊCH SỬ - LỚP 10




Câu 1. Cư dân phương Đông thời cổ đại đã có những đóng góp gì về mặt văn hoá cho nhân loại? Phát biểu ý kiến về nhận định: Trong những thành tựu văn hoá cổ đại phương Đông, chữ viết là thành tựu có ý nghĩa lớn nhất đối với văn minh loài người. (4 điểm)
a. Những đóng góp của cư dân phương Đông thời cổ đại về mặt văn hoá: (3,5 điểm)
Về Lịch pháp và Thiên văn học: Cư dân phương Đông đã biết đến sự chuyển động của Mặt Trời, Mặt Trăng. Đó là những tri thức đầu tiên về thiên văn. Người phương Đông đã biết làm ra lịch, mỗi năm có 365 ngày, chia thành 12 tháng. Họ còn đo thời gian bằng bóng nắng Mặt Trời, mỗi ngày có 24 giờ. Đây là những cống hiến rất lớn cho việc theo dõi về thiên văn học và tính lịch sau này. (1,0 điểm)
Về chữ viết: Cư dân phương Đông phát minh ra chữ viết. Ban đầu là chữ tượng hình, về sau phát triển thành chữ tượng ý. (0,5 điểm)
Về toán học: Người Ấn Độ phát minh ra các chữ số mà chúng ta dùng ngày nay. Người Ai Cập tính được số Pi bằng 3,16; giải được nhiều bài toán hình học phẳng phức tạp. Người Lưỡng Hà có thể làm các phép tính cộng, trừ, nhân, chia cho tới một triệu, biết làm phép tính với số thập phân. Những hiểu biết về Toán của người phương Đông đã để lại nhiều kinh nghiệm quý, chuẩn bị cho bước phát triển cao hơn ở thời sau. (1,0 điểm)
Về kiến trúc: Cư dân phương Đông có thể tính toán, xây dựng những công trình kiến trúc đồ sộ, tiêu biểu là các Kim Tự Tháp. Các tháp hình núi nhọn, cao nhiều tầng ở Ấn Độ làm người ta kinh ngạc bởi nghệ thuật chạm trổ tỉ mỉ trên các bức phù điêu, tạo nên một phong cách nghệ thuật kiến trúc Hin-đu độc đáo. Những công trình kiến trúc của cư dân phương Đông thời cổ đại còn lưu lại là hiện thân của sức lao động và trí sáng tạo vĩ đại của con người. (1,0 điểm)

b. Phát biểu ý kiến: (0,5 điểm)
Học sinh có thể đồng tình hoặc không đồng tình với nhận định trên. Giáo viên chỉ căn cứ vào phần lập luận của học sinh để cho điểm.
Với quan điểm đồng tình: Nhận định trên là đúng vì nhờ có chữ viết, con người có thể truyền lại những kinh nghiệm trong sinh hoạt và sản xuất cho đời sau một cách dễ dàng, qua đó thúc đẩy xã hội phát triển nhanh hơn.
Với quan điểm không đồng tình: Học sinh phải diễn đạt mạch lạc, lập luận chặt chẽ, mang tính thuyết phục cao.


Câu 2. Chứng minh mỗi lãnh địa phong kiến Tây Âu thời trung đại là một đơn vị chính trị độc lập và nền kinh tế lãnh địa là nền kinh tế tự nhiên, tự cấp, tự túc. (4 điểm)
a. Mỗi lãnh địa phong kiến là một đơn vị chính trị độc lập: (1,5 điểm)
Nhà vua ban cho các lãnh chúa quyền “miễn trừ” (không can thiệp vào lãnh địa của lãnh chúa), thực chất là ban cho lãnh chúa quyền cai trị ở địa phương như một nước nhỏ, có quân đội, tòa án, có luật pháp riêng, có chế độ thuế khóa, tiền tệ, cân đong, đo lường riêng. (0,5 điểm)
Mỗi lãnh địa như một pháo đài kiên cố, bất khả xâm phạm… (0,5 điểm)
Mỗi lãnh chúa chỉ phục tùng một lãnh chúa cao hơn và là người trực tiếp phong cấp ruộng đất cho mình chứ không chịu tuân lệnh những người khác, dù người đó ở cấp cao hơn… Quyền lực của nhà vua hết sức yếu ớt. (0,5 điểm)

b. Nền kinh tế lãnh địa là nền kinh tế tự nhiên, tự cấp, tự túc: (2,5 điểm)
Tất cả những vật phẩm cần dùng cho đời sống của lãnh chúa và nông nô đều được làm ra trong lãnh địa. (0,5 điểm)
Lãnh chúa và nông nô không cần mua bán gì ở bên ngoài, trừ một vài mặt hàng nhu yếu phẩm như muối, sắt,... và xa xỉ phẩm như tơ lụa, đồ trang sức... Việc trao đổi buôn bán đóng vai trò rất thứ yếu. (0,5 điểm)
Lãnh địa là một đơn vị kinh tế riêng biệt và đóng kín. Người nông nô bị buộc chặt vào ruộng đất phong kiến và lãnh địa. (0,5 điểm)
Thủ công nghiệp chỉ